به تاريخ 978 / 1570 و به امضاى امامقلى نجّار ، تاريخ نهايى خود عمارت را ارائه مىدهد . در اينجا اتاق اصلى مثل بقعه ملا حسن ، مربع شكل است ، ولى عمارات مشرف بدان بسيار مركب و پيچيده و ايوان ورودى پله‌دار بزرگى بدان مسلط است و طاقچه‌هاى قوسدار تحميلى هم در آن تعبيه شده است . به‌علاوه ، عليرغم كاشيكارى پرمايه دوره بعد ، به تاريخ 1041 / 1631 ، بخشهايى از بقعه در گنبدخانه‌ها كه مشرف بر گنبدخانه اصلى هستند ، سادگى خاصى دارند . براى بخشهاى تحتانى اندرونى بقعه از آجر ساده استفاده شده و حال آنكه اندرونى گنبدخانه با پيروى از نمونه‌هاى تيمورى ، به غير از ازاره كاشىكارى شده ، سفيد ساده است « 1 » . يكى از يافته‌هاى كاملا غيرمنتظره سالهاى اخير بقاياى نيك تزيين شدهء كاخى در نائين است كه يك زمانى بسيار وسيع بوده است . آرايش اين بنا از نظر معمارى غيرعادى است با يك حياط نشست‌كرده كه چهار ايوان ناهموار و دو ضلع بلند ، سردرهاى آن‌را قطع كرده است . اقامتگاهها در دو طبقه تعبيه‌شده و طبقه فوقانى داراى اتاقى قوسدار است و مخصوصا به شكل سفالينه ، مثل عالىقاپو ، نقارى شده است . بزرگترين ايوان آن داراى شبكه طاقگانى مجللى است كه در چندين پهنه با تويزه‌هاى كاملا ضخيم براى نماياندن خطوط مرزى طاقگان اجرا شده است . قوسهاى سفيد پهن و باريك پايه‌اى را ايجاد كرده كه از آن تويزه‌هاى طاقگان سردرآورده و نقوش ستاره‌اى متفاوتى را شكل داده است . طاقچه‌ها و نقوش ستاره‌اى به يكسان داراى آرايهء پيكره‌اى است . فنى كه در اين قاببندهاى گچى بكاررفته به قدرى زيبا و مفصل است كه به گونه نقاشى به نظر مىرسد ، ولى درواقع پوسته گچبرى سفيد پاك‌شده تا پس‌زمينه سياه آن آشكار شود و بدينسان طرح را شكل دهد ؛ اين فن در دوران صفوى استثنايى است ( البته در دوره متأخر آن ) . نشانه‌هايى از رنگ باقى است ولى معلوم نيست كه اصل باشد ، مخصوصا كه ساير تزيينات مشابه نائين بعدها از رنگاميزى دوباره لطمه خورده است . مضامين تزيين ، موضوعات رايج نقاشى نگارگرى با صحنه‌هايى از نظامى ( فرهاد و شيرين ) و جامى ( يوسف و زليخا ) و نيز بازى چوگان ، جلوس زوجهاى دربارى ، ضيافت‌ها و شكارها است . كتيبه‌هايى از اشعار فارسى ( از حافظ ) با ترنجيهاى غنى مزيّن مثل عنوانها و بالاتر از همه سبك اين پيكره‌ها ، جايگاه خاصى پيدا كرده‌اند . اشكال ستاره‌اى شكل گرفته از طاقگان داراى مضامين عمده چينىگونه است : اژدهايان ، ققنوسها ، مرغابيهاى درحال پرواز ، چه‌ئى - لين و غيره . صورت و محتوا شديدا يادآور كاشىهاى زرين‌فام ستاره‌گون ايلخانى است . در رأس سقف

--> ( 1 ) - مولوى ، آثار ، پوپ ، در SPA ، صص 9 - 1178 .